Mất cảm giác đau, ta không còn rụt tay khỏi bếp nóng hay khựng lại khi trẹo chân. Những phản xạ bảo vệ tức thời ấy biến mất, nên bỏng, đứt tay, gãy xương xảy ra mà bản thân không hề hay biết. Một vết thương nhỏ bị mặc kệ có thể âm thầm nặng lên trước khi ta kịp nhận ra. Trẻ nhỏ đặc biệt gặp nguy, vì chúng chưa đủ nhận thức để tự né những mối nguy quanh mình.

Theo thời gian, cơ thể tích tụ hư hại mà không ai chăm: khớp mòn vì dùng quá tải, nhiễm trùng lan rộng, ruột thừa viêm mà chẳng có cơn đau nào rung chuông báo động. Đây không phải chuyện giả tưởng — những người mắc chứng bẩm sinh không cảm nhận được đau đang sống thật giữa chúng ta, và họ phải tự tay kiểm tra da, khớp, thân nhiệt mỗi ngày, vì thiếu tấm khiên vô hình mà người thường coi là hiển nhiên.

Đau là tín hiệu do các thụ thể cảm giác gửi lên não khi mô bị tổn thương hoặc sắp bị tổn thương. Nó là cơ chế sinh tồn được tiến hoá gìn giữ vì quá hữu ích: cơn đau buộc ta dừng ngay hành động gây hại và đi tìm cách chữa. Sống mà không có nó chẳng khác gì lái xe khi mọi đèn cảnh báo trên bảng điều khiển đều đã tắt ngóm.

Nhiều người coi đau thuần là kẻ thù cần loại bỏ. Thực ra đau cấp tính là "người bảo vệ"; chỉ có đau mạn tính kéo dài vô ích mới là vấn đề. Vì thế mục tiêu của y học không phải xoá sạch đau, mà là kiểm soát nó ở mức hợp lý. Nội dung này mang tính tham khảo, không phải lời khuyên y tế; mọi cơn đau bất thường nên được bác sĩ đánh giá.