Khoảnh khắc Mặt Trăng biến mất, bầu trời đêm mất đi vật thể sáng nhất, chỉ còn lại ánh sao mờ nhạt. Thuỷ triều — vốn chủ yếu do Mặt Trăng kéo — yếu đi khoảng hai phần ba, chỉ còn phần nhỏ nhờ Mặt Trời. Vô số sinh vật biển và ven bờ vốn lấy nhịp con nước làm "đồng hồ" để kiếm ăn và sinh sản bỗng mất phương hướng, còn các loài săn đêm mất luôn ánh trăng để định hướng.

Vài tuần đến vài tháng đầu, hệ sinh thái vùng triều rối loạn vì nước không còn lên xuống mạnh. Nhưng phải nhìn qua thang hàng nghìn tới hàng triệu năm mới thấy mối lo thật sự: Mặt Trăng giữ trục nghiêng của Trái Đất ổn định quanh 23,5 độ như một chiếc bánh đà. Vắng nó, trục có thể lắc lư dữ dội theo thời gian, khiến mùa và khí hậu đảo lộn — nơi từng ôn hoà có thể hoá cực nóng hoặc cực lạnh.

Thuỷ triều là kết quả lực hấp dẫn của Mặt Trăng và Mặt Trời kéo khối nước đại dương phồng lên. Ngoài ra Mặt Trăng còn ghì cho trục quay Trái Đất khỏi lắc mạnh nhờ mô-men hấp dẫn của nó. Còn ánh trăng ta thấy thực chất là ánh Mặt Trời phản chiếu từ bề mặt Mặt Trăng, nên mất nó thì đêm tối đi trông thấy.

Nhiều người nghĩ Mặt Trăng chỉ để "làm đẹp bầu trời". Trớ trêu là vai trò trang trí ấy lại phụ; công việc chính của nó là động cơ thuỷ triều và bộ ổn định khí hậu dài hạn. Trái Đất vẫn quay và sự sống vẫn tiếp diễn nếu mất Mặt Trăng, nhưng nhịp điệu và sự bền vững của cả hành tinh sẽ khác đi rõ rệt.