Trái với trực giác, mất cây không làm ta ngạt thở tức thì — khí quyển đang chứa một kho oxy khổng lồ, đủ dùng rất lâu. Nhưng chuỗi thức ăn bị chặt gốc ngay: động vật ăn cỏ mất nguồn ăn, kéo theo động vật ăn thịt. Đất mất bộ rễ giữ nên dễ xói mòn, nhiều vùng trơ trụi chỉ sau vài mùa. Không khí vẫn thở được, nhưng bàn ăn của mọi loài thì vơi đi từng ngày.

Trong nhiều tháng tới nhiều năm, các loài ăn thực vật chết dần, rồi tới lượt kẻ săn mồi. Oxy trong khí quyển bắt đầu tụt chậm vì không còn quang hợp bổ sung, trong khi CO2 dồn lên. Khí hậu nóng lên, mưa thất thường, đất đai bạc màu. Đại dương với tảo và thực vật phù du có thể cầm cự lâu hơn nhờ vẫn quang hợp, nhưng hệ sinh thái trên cạn thì gần như sụp đổ hoàn toàn.

Cây xanh và tảo là những "nhà sản xuất" đứng đầu chuỗi thức ăn: qua quang hợp, chúng biến ánh sáng, nước và CO2 thành đường và nhả ra oxy. Gần như toàn bộ sự sống phụ thuộc vào bước này, trực tiếp hay gián tiếp. Thực vật phù du dưới biển thực ra tạo ra một phần lớn oxy ta thở, nên "cây xanh" theo nghĩa rộng gồm cả chúng, và quang hợp cũng là cỗ máy hút bớt CO2 khổng lồ của hành tinh.

Nhiều người tưởng mất cây thì "vài phút sau hết oxy để thở". Thực ra kho oxy trong khí quyển quá lớn; thứ giết người đến trước là nạn đói và sự sụp đổ của chuỗi sinh thái, chứ không phải thiếu oxy tức thì. Vì thế giữ rừng và đại dương không chỉ là chuyện "giữ oxy" mà là giữ cả nền móng của bàn ăn nhân loại.