Ong là đội thụ phấn quan trọng bậc nhất cho cả cây trồng lẫn cây hoang. Khi chúng biến mất, những loại quả và hạt nhờ ong — táo, dưa, hạnh nhân, cà phê — tụt năng suất thấy rõ ngay mùa sau. Chợ chưa hết hàng, nhưng những nông sản giàu dinh dưỡng bắt đầu khan và đội giá, còn người nông dân trồng chúng thì đứng ngồi không yên.

Vài mùa sau, hiệu ứng lan lên khắp chuỗi thức ăn: chim, thú, côn trùng vốn ăn quả và hạt mất dần nguồn sống, kéo đa dạng sinh học đi xuống. Con người buộc phải thụ phấn tay bằng chổi lông nhỏ — điều nông dân ở vài vùng của Trung Quốc đã thực sự phải làm — vừa tốn công khủng khiếp vừa không sao thay nổi đàn ong miễn phí. Cây lương thực rẻ tiền vẫn còn, nhưng rau quả tươi trở thành thứ xa xỉ.

Thụ phấn là việc chuyển phấn hoa từ bông này sang bông khác để cây kết hạt, kết quả. Ong làm việc đó cực khéo nhờ lớp lông tơ bám phấn và thói quen bay từ hoa này sang hoa kia tìm mật, nên mỗi đàn ong chẳng khác gì một đội công nhân nông nghiệp khổng lồ không đòi lương. Giá trị lao động thầm lặng ấy được ước tính lên tới hàng trăm tỉ đô la mỗi năm cho nông nghiệp toàn cầu.

Có người nghĩ mất ong là loài người lập tức chết đói. Thực ra lúa, ngô, lúa mì thụ phấn nhờ gió nên vẫn còn — ta không đói ngay, mà là mất dần những thứ ngon và bổ nhất trên bàn ăn. Bi kịch ở đây chậm rãi và âm thầm, không ồn ào như người ta tưởng.