Tại sao cầu dao điện (aptomat) trong nhà tự động ngắt khi cắm quá nhiều thiết bị cùng lúc?
Aptomat, hay còn gọi là cầu dao tự động, là thiết bị giám sát liên tục dòng điện chạy qua đường dây trong nhà. Bên trong nó có một thanh lưỡng kim hoặc cuộn dây điện từ nhạy cảm với cường độ dòng điện; khi dòng điện vượt ngưỡng cho phép trong một khoảng thời gian nhất định, cơ cấu này sẽ tác động cơ học làm bật công tắc, ngắt mạch điện gần như ngay lập tức. Đây là một lớp bảo vệ an toàn quan trọng, vì dây điện trong nhà chỉ được thiết kế chịu tải một mức dòng điện nhất định, vượt quá mức đó dây sẽ nóng lên nhanh chóng và có nguy cơ chảy nhựa cách điện, gây cháy.
Nguyên nhân phổ biến nhất là cắm quá nhiều thiết bị công suất lớn vào cùng một ổ cắm hoặc cùng một đường dây, khiến tổng dòng điện tiêu thụ vượt định mức của aptomat, ví dụ vừa dùng bàn ủi, vừa bật điều hòa và lò vi sóng trên cùng một pha điện. Ngoài quá tải thông thường, aptomat còn ngắt khi xảy ra đoản mạch, lúc đó dòng điện tăng vọt cực lớn trong tích tắc do dây dương và dây âm chạm trực tiếp vào nhau, khiến aptomat ngắt ngay lập tức để tránh cháy nổ nghiêm trọng hơn nhiều so với quá tải thông thường. Aptomat chống giật còn ngắt thêm khi phát hiện dòng điện rò rỉ ra ngoài, ví dụ do thiết bị điện bị ẩm hoặc hở điện.
Một gia đình bật cùng lúc điều hòa 1.5HP, bình nóng lạnh và lò vi sóng trên một đường dây 16A tiêu chuẩn có thể khiến tổng dòng điện vượt 16A, làm aptomat bật ngắt ngay dù trước đó vẫn dùng bình thường từng thiết bị riêng lẻ. Để khắc phục, gia đình cần chia các thiết bị công suất lớn ra nhiều đường dây và aptomat riêng, hoặc nâng cấp aptomat và dây dẫn lên mức tải cao hơn nếu nhu cầu sử dụng điện thực sự tăng lên lâu dài.
Nhiều người khi thấy aptomat ngắt liên tục liền nghĩ cách đơn giản là thay bằng aptomat có định mức dòng điện cao hơn hẳn để khỏi bị ngắt phiền phức. Đây là cách làm rất nguy hiểm, vì dây điện trong nhà vẫn chỉ chịu được mức tải cũ, nếu aptomat không ngắt kịp thời khi quá tải, dây điện có thể quá nóng và gây cháy trước khi ai kịp phát hiện. Cách đúng là tìm nguyên nhân quá tải để giảm bớt thiết bị dùng cùng lúc, hoặc nhờ thợ điện tính toán nâng cấp đồng bộ cả dây dẫn lẫn aptomat.
Nội dung mang tính tham khảo. Vấn đề sức khoẻ, tài chính, chính trị hãy hỏi ý kiến chuyên gia.
