Chó là loài vật sống theo bầy đàn với ý thức lãnh thổ rất mạnh, ngôi nhà của chủ được chúng coi như hang ổ cần bảo vệ. Khi phát hiện người lạ, con vật lạ hay tiếng động bất thường, hệ thống giác quan cực nhạy của chó, đặc biệt là thính giác và khứu giác, lập tức ghi nhận sự khác biệt so với môi trường quen thuộc hằng ngày. Sủa chính là cách nhanh nhất để chó vừa cảnh báo cho cả gia đình biết có điều gì đó đang diễn ra, vừa gửi tín hiệu răn đe tới đối tượng lạ mặt.

Nguyên nhân cốt lõi bắt nguồn từ bản năng bảo vệ lãnh thổ và bầy đàn được thừa hưởng từ tổ tiên hoang dã, những loài luôn phải cảnh giác trước kẻ săn mồi hoặc đối thủ tranh giành nguồn thức ăn. Tai chó có thể nghe được tần số âm thanh cao hơn và xa hơn tai người rất nhiều, nên chúng thường sủa trước cả khi con người kịp nhận ra có tiếng động gì. Mức độ sủa nhiều hay ít còn phụ thuộc vào giống chó, kinh nghiệm được huấn luyện và tính cách từng cá thể; những giống vốn được lai tạo để canh gác thường có xu hướng cảnh giác và sủa nhiều hơn giống chuyên làm bạn đồng hành.

Bạn thường thấy chú chó nhà mình sủa ầm ĩ khi có người giao hàng bấm chuông, nhưng lại im lặng hoàn toàn khi thành viên quen thuộc trong nhà bước vào, vì nó đã ghi nhớ rõ mùi và âm thanh bước chân của từng người. Nếu chó sủa dữ dội bất thường vào ban đêm dù không có ai lạ, đôi khi đó là dấu hiệu chúng phát hiện tiếng động nhỏ như chuột chạy trong tường hay xe cộ xa xa mà tai người không nghe thấy được.

Nhiều người nghĩ chó sủa người lạ là dấu hiệu hung dữ hoặc thiếu huấn luyện, nhưng thực chất đây là bản năng cảnh báo tự nhiên có thể điều chỉnh chứ không xoá bỏ hoàn toàn được. Cũng có người cho rằng chó sủa nhiều là do bị bỏ mặc, trong khi nguyên nhân có thể đến từ lo âu, buồn chán hoặc thiếu vận động chứ không hẳn thiếu quan tâm. Việc huấn luyện đúng cách từ nhỏ giúp chó phân biệt khi nào cần cảnh báo và khi nào nên giữ yên lặng.