Trước khi loài chó được thuần hoá, tổ tiên hoang dã của chúng phải tự tìm chỗ ngủ ngoài tự nhiên, thường là giữa cỏ cao, bụi rậm hay đất gồ ghề. Xoay vòng vài lần giúp chúng đạp dẹp cỏ dại, gạt bớt cành lá hay đá sỏi vướng víu, đồng thời ép phần nền đất theo đúng hình dáng cơ thể để nằm êm hơn. Hành vi này ăn sâu vào bản năng đến mức chó nhà ngày nay, dù nằm trên đệm êm ái, vẫn lặp lại y hệt trước khi cuộn tròn ngủ.

Nguyên nhân cốt lõi là bản năng sinh tồn di truyền từ tổ tiên sói và chó hoang. Ngoài việc làm phẳng ổ nằm, xoay vòng còn giúp chó quan sát toàn bộ khu vực xung quanh trước khi hạ mình xuống tư thế dễ bị tấn công nhất, một cách tự bảo vệ trước kẻ săn mồi. Một số nhà nghiên cứu còn cho rằng hành vi này liên quan tới việc chó tìm hướng nằm phù hợp với cảm nhận môi trường xung quanh, dù giả thuyết này chưa được chứng minh chắc chắn. Dù ổ nằm hiện đại chẳng còn cỏ hay đá sỏi, mạch bản năng cũ vẫn tự động kích hoạt mỗi khi chó chuẩn bị nghỉ ngơi.

Bạn có thể quan sát điều này rất rõ mỗi tối, khi chú chó bước tới tấm nệm quen thuộc, xoay đúng ba bốn vòng theo một chiều cố định rồi mới nằm xuống co tròn. Ở những chú chó lớn tuổi hoặc bị đau khớp, số vòng xoay có thể ít đi hoặc chậm hơn, và đây cũng là một dấu hiệu chủ nuôi có thể để ý khi theo dõi sức khoẻ vận động của chó. Nhiều giống chó vùng lạnh từng ngủ ngoài trời tuyết còn có xu hướng xoay vòng và cuộn đuôi che mũi kỹ hơn hẳn để giữ ấm.

Nhiều người nghĩ chó xoay vòng chỉ là thói quen ngẫu nhiên không có ý nghĩa gì, nhưng thực chất đây là hành vi bản năng có nguồn gốc tiến hoá rõ ràng. Cũng có người lo lắng thái quá khi thấy chó xoay vòng nhiều lần rồi mới nằm, trong khi phần lớn trường hợp đây hoàn toàn bình thường; chỉ khi chó xoay vòng liên tục kèm rên rỉ hoặc khó nằm yên mới cần lưu ý có thể liên quan tới đau khớp hoặc khó chịu.