Con người có bản năng muốn hoà nhập với nhóm và sợ bị đánh giá là lập dị hay khác biệt, nên khi thấy nhiều người xung quanh cùng làm hoặc cùng tin vào một điều gì đó, ta có xu hướng làm theo dù trong lòng có thể nghi ngờ hoặc không đồng ý. Hiện tượng này gọi là tuân theo chuẩn mực xã hội, và nó mạnh tới mức có thể lấn át cả nhận thức đúng sai rõ ràng của mỗi cá nhân.

Thí nghiệm kinh điển của nhà tâm lý học Solomon Asch cho thấy nhiều người sẵn sàng đưa ra một câu trả lời sai rõ ràng chỉ vì cả nhóm xung quanh cùng trả lời sai như vậy, để không trở thành người duy nhất nổi bật khác biệt. Bên cạnh đó, trong một đám đông lớn, cảm giác trách nhiệm cá nhân của mỗi người bị phân tán ra nhiều người khác, gọi là hiệu ứng khuếch tán trách nhiệm, khiến người ta cảm thấy nếu có chuyện gì xảy ra thì không chỉ riêng mình phải chịu trách nhiệm, từ đó dễ hùa theo hành động tập thể mà một mình họ sẽ không bao giờ tự làm.

Trong một buổi cổ vũ đông người hay một cuộc biểu tình biến chất, một người bình thường hiền lành có thể hô hào, thậm chí ném đồ vật theo số đông xung quanh, để rồi sau đó tự hỏi vì sao mình lại hành động như vậy. Ở mức độ nhẹ nhàng hơn trong đời thường, một nhân viên có thể gật đầu tán thành một quyết định trong cuộc họp dù trong lòng không hề đồng ý, chỉ vì thấy cả phòng đều gật đầu ủng hộ.

Nhiều người tự tin cho rằng bản thân luôn có chính kiến riêng và không bao giờ bị ảnh hưởng bởi số đông, nhưng các thí nghiệm tâm lý học xã hội lại cho thấy hầu hết mọi người, kể cả những người tự tin nhất về sự độc lập của mình, đều từng thay đổi hành vi theo áp lực nhóm ít nhất một lần trong đời mà không hề nhận ra ngay tại thời điểm nó xảy ra.