Khi bị cảm cúm, đường hô hấp của người bệnh chứa lượng lớn vi rút, và mỗi lần ho, hắt hơi hay thậm chí chỉ nói chuyện bình thường cũng đẩy ra một lượng giọt bắn nhỏ mang theo vi rút đó. Lớp vải hoặc sợi lọc của khẩu trang đóng vai trò như một tấm chắn vật lý, giữ lại phần lớn giọt bắn kích thước lớn và một phần giọt bắn nhỏ ngay tại nguồn phát ra, trước khi chúng kịp lan ra không khí xung quanh. Nhờ vậy, người xung quanh giảm được lượng vi rút hít phải, kể cả khi phải đứng gần người bệnh trong một khoảng thời gian. Đeo khẩu trang đúng cách, che kín cả mũi và miệng, là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả để hạn chế lây lan trong gia đình, nơi làm việc.

Nguyên nhân cốt lõi là cảm cúm lây chủ yếu qua giọt bắn hô hấp và đôi khi qua các hạt khí dung nhỏ hơn, nên bất kỳ vật cản nào làm giảm lượng giọt bắn phát tán ra đều góp phần hạn chế lây bệnh. Khẩu trang y tế thông thường được thiết kế để lọc bớt giọt bắn từ người đeo ra ngoài, hiệu quả với vai trò bảo vệ người khác cao hơn là tự bảo vệ bản thân khỏi hít phải vi rút từ môi trường. Đó là lý do khuyến cáo y tế thường nhấn mạnh người đang có triệu chứng nên đeo khẩu trang, vì lúc đó lượng vi rút họ phát tán ra là cao nhất. Kết hợp đeo khẩu trang với che miệng khi ho và rửa tay thường xuyên tạo thành một bộ biện pháp phòng ngừa toàn diện hơn so với chỉ áp dụng riêng lẻ một cách.

Ở nhiều văn phòng và trường học, quy định bất thành văn là nếu có triệu chứng cảm cúm nhẹ nhưng vẫn phải đi làm, đi học, người đó nên đeo khẩu trang để không lây cho đồng nghiệp hay bạn học xung quanh. Trong gia đình có trẻ nhỏ hoặc người già, khi một thành viên bị cảm cúm, việc đeo khẩu trang khi tiếp xúc gần giúp giảm nguy cơ lây cho những người dễ bị biến chứng nặng hơn nếu mắc bệnh. Nhiều nghiên cứu dịch tễ trong các đợt dịch hô hấp theo mùa cũng ghi nhận việc đeo khẩu trang rộng rãi góp phần làm giảm tốc độ lây lan trong cộng đồng.

Nhiều người nghĩ khẩu trang chỉ có tác dụng bảo vệ chính người đeo khỏi bị lây bệnh, nên nếu bản thân đang khoẻ thì không cần đeo, nhưng thực ra vai trò quan trọng của khẩu trang khi đang bị cảm cúm là ngăn mình lây cho người khác. Cũng có người cho rằng đeo khẩu trang là đủ nên không cần các biện pháp khác, trong khi khẩu trang chỉ là một phần của bộ giải pháp cùng với che miệng khi ho, rửa tay và giữ khoảng cách hợp lý.