Để nói được một câu hoàn chỉnh như con đang đọc, cơ thể cần có hai thứ phối hợp nhịp nhàng: một bộ não đủ phức tạp để sắp xếp từ ngữ thành câu có nghĩa, và một bộ máy phát âm gồm lưỡi, cổ họng, dây thanh quản linh hoạt để tạo ra đủ loại âm thanh khác nhau. Qua hàng triệu năm tiến hóa, tổ tiên loài người dần phát triển vùng não chuyên biệt cho ngôn ngữ cùng một cấu trúc cổ họng đặc biệt cho phép tạo ra rất nhiều âm thanh phong phú. Phần lớn động vật, dù thông minh tới đâu, không tiến hóa theo hướng này nên bộ não và cổ họng của chúng không đủ khả năng tạo ra ngôn ngữ phức tạp như con người, dù chúng vẫn giao tiếp với nhau theo cách riêng.

Nguyên nhân cốt lõi nằm ở sự khác biệt tiến hóa giữa các loài. Ở người, một vùng não đặc biệt chuyên trách xử lý và tạo ra ngôn ngữ đã phát triển vượt trội so với mọi loài khác, cho phép con người ghép hàng chục ngàn từ vựng thành vô số câu có ý nghĩa khác nhau. Bên cạnh đó, thanh quản của con người nằm ở vị trí thấp hơn trong cổ họng so với hầu hết động vật, tạo ra một khoang cộng hưởng lớn giúp tạo ra nhiều nguyên âm và phụ âm đa dạng. Động vật như chó, mèo hay vẹt vẫn giao tiếp rất hiệu quả bằng tiếng kêu, ngôn ngữ cơ thể, mùi hương, nhưng những cách này đơn giản hơn nhiều so với việc ghép từ thành câu có ngữ pháp như ngôn ngữ loài người.

Con để ý mà xem, một chú vẹt có thể học và lặp lại một số từ giống hệt giọng người, nhưng đó chỉ là bắt chước âm thanh chứ vẹt không thực sự hiểu và tự ghép các từ đó thành câu mới có nghĩa như con người vẫn làm hằng ngày. Loài cá heo và tinh tinh, vốn được xem là rất thông minh, cũng chỉ giao tiếp bằng những tiếng kêu, cử chỉ và biểu cảm đơn giản, dù các nhà khoa học từng dạy một số con tinh tinh dùng ký hiệu tay để "nói chuyện" ở mức cơ bản, nhưng chúng chưa bao giờ đạt tới độ phức tạp như ngôn ngữ của loài người.

Nhiều người tin rằng động vật hoàn toàn không thể giao tiếp gì với nhau, nhưng thực ra hầu hết các loài đều có cách trao đổi thông tin riêng, như ong nhảy múa để chỉ đường tới hoa, cá voi hát những giai điệu dài để liên lạc xuyên đại dương, chỉ là cách giao tiếp đó khác hẳn và đơn giản hơn ngôn ngữ có ngữ pháp phức tạp của con người. Cũng có người nghĩ nếu huấn luyện đủ lâu, bất kỳ con vật nào cũng có thể học nói chuyện như người, nhưng vì cấu trúc não và cổ họng của chúng khác biệt về mặt sinh học, phần lớn động vật không thể phát triển khả năng ngôn ngữ phức tạp dù được huấn luyện kỹ càng đến đâu.