Khi tức giận, hệ thần kinh chuyển sang chế độ báo động gần giống phản ứng chiến hay chạy, một vùng não gọi là hạch hạnh nhân phát tín hiệu cảnh báo mạnh, trong khi vùng vỏ não trước trán, nơi phụ trách suy nghĩ lý trí và kiềm chế ngôn từ, tạm thời bị giảm hoạt động. Kết quả là trong vài giây tới vài chục phút, phản ứng bản năng lấn át khả năng cân nhắc hậu quả, khiến người ta dễ nói ra những điều mà bình thường họ không bao giờ định nói.

Hiện tượng này được gọi là hạch hạnh nhân cướp quyền kiểm soát, và điều đáng chú ý là càng thân thiết với đối phương, não càng dễ tìm đúng điểm yếu để công kích, vì ta hiểu rõ điều gì khiến người kia đau nhất. Đây là một nghịch lý đau lòng của các mối quan hệ gần gũi: chính sự thân thiết và hiểu biết sâu sắc về nhau lại trở thành công cụ gây tổn thương khi lý trí bị lấn át bởi cơn giận. Càng ít luyện tập cách bình tĩnh lại trước khi phản ứng, người ta càng dễ rơi vào vòng lặp này mỗi khi nóng giận.

Một cặp vợ chồng cãi nhau chỉ vì chuyện nhỏ như ai rửa bát, nhưng trong lúc nóng giận, một người buột miệng nhắc lại một lỗi lầm cũ mà bình thường họ chưa từng nhắc tới, khiến người kia tổn thương sâu sắc dù bản chất cuộc cãi vã ban đầu chẳng liên quan gì tới chuyện đó. Sau khi nguôi giận, người nói thường tự hỏi vì sao mình lại nói ra điều ấy.

Nhiều người nghĩ lời nói lúc giận dữ là sự thật lòng bộc phát nên đáng tin hơn lúc bình thường, nhưng thực ra đó là sản phẩm của não bộ trong trạng thái mất kiểm soát tạm thời, thường bị phóng đại và không phản ánh đúng suy nghĩ thật của người nói. Các chuyên gia tâm lý khuyên nên tạm dừng cuộc trò chuyện, hít thở sâu và chờ vài phút để vùng vỏ não trước trán hoạt động trở lại rồi mới tiếp tục nói chuyện.