Trí nhớ con người không hoạt động như một cuốn băng ghi hình lưu giữ và phát lại y nguyên một sự kiện, mà mỗi lần ta nhớ lại là não đang dựng lại nó từ các mảnh ghép rời rạc được lưu trữ ở nhiều nơi khác nhau. Trong quá trình dựng lại đó, thông tin mới như một câu chuyện được người khác kể lại, một tấm ảnh cũ, hay chính tâm trạng hiện tại của ta rất dễ len vào và làm thay đổi một vài chi tiết của ký ức gốc mà bản thân ta hoàn toàn không hề hay biết.

Hiện tượng khoa học gọi là tái củng cố ký ức cho thấy mỗi lần được gợi lại, một ký ức tạm thời trở nên mềm dẻo và dễ bị chỉnh sửa trước khi được lưu trữ lại vào não. Với ký ức tuổi thơ, vấn đề càng rõ rệt hơn vì vùng hải mã, trung tâm lưu trữ ký ức dài hạn của não, ở trẻ dưới ba đến bốn tuổi vẫn chưa phát triển hoàn thiện, nên hầu như không thể lưu giữ được ký ức chi tiết, một hiện tượng gọi là chứng quên tuổi ấu thơ. Vì vậy, nhiều điều ta tưởng là ký ức thật của chính mình từ giai đoạn rất sớm thực chất được dựng lại từ những câu chuyện gia đình kể lại hoặc từ ảnh chụp, chứ không phải trải nghiệm trực tiếp còn nguyên vẹn trong não.

Nhiều người tin chắc mình nhớ rất rõ một buổi sinh nhật lúc hai tuổi với đầy đủ chi tiết sống động, nhưng thực chất đó có thể chỉ là ký ức được dựng lại từ việc xem đi xem lại tấm ảnh gia đình và nghe kể chuyện nhiều lần, chứ không phải trải nghiệm gốc còn lưu giữ nguyên vẹn. Các nghiên cứu tâm lý học từng cho thấy có thể khiến người tham gia thí nghiệm tin chắc vào một ký ức tuổi thơ hoàn toàn không có thật, chỉ bằng cách kể lại nó nhiều lần một cách thuyết phục.

Nhiều người tin rằng ký ức của mình, nhất là những ký ức sống động và giàu chi tiết, chắc chắn phải chính xác như một cuốn phim được lưu lại. Nhưng khoa học thần kinh cho thấy độ sống động của một ký ức không hề đảm bảo nó đúng với sự thật đã xảy ra, và ký ức tuổi thơ đặc biệt dễ bị pha trộn, thêm bớt chi tiết qua thời gian và qua lời kể lại nhiều lần của người khác.