Ở hai đầu các xương dài như xương đùi hay xương ống chân của trẻ em, có một lớp mô mềm đặc biệt gọi là sụn tăng trưởng. Lớp sụn này liên tục sinh thêm tế bào mới suốt thời thơ ấu, khiến xương dài ra dần theo từng năm, giống như một cái cây liên tục mọc thêm cành mới ở phần ngọn. Não bộ tiết ra một chất gọi là hoóc-môn tăng trưởng để thúc đẩy quá trình này, hoạt động mạnh nhất vào ban đêm khi con ngủ say. Quá trình cao lên diễn ra suốt nhiều năm, mạnh nhất ở giai đoạn sơ sinh và giai đoạn dậy thì, cho tới khi các vùng sụn ấy dần cứng hóa hoàn toàn thành xương đặc, lúc đó chiều cao mới dừng lại.

Nguyên nhân chính nằm ở chỗ cơ thể trẻ em vẫn còn những vùng sụn tăng trưởng đang hoạt động, còn cơ thể người lớn thì các vùng đó đã đóng lại hoàn toàn. Hoóc-môn tăng trưởng do một tuyến nhỏ trong não gọi là tuyến yên tiết ra, kích thích sụn tăng trưởng sinh thêm tế bào xương mới liên tục. Ngoài hoóc-môn, chiều cao còn phụ thuộc nhiều vào gen di truyền từ cha mẹ, chế độ dinh dưỡng đầy đủ can-xi và đạm, cùng giấc ngủ đủ giấc và vận động thường xuyên để xương phát triển tốt. Khi bước qua tuổi dậy thì, nồng độ một số hoóc-môn khác tăng lên khiến các vùng sụn tăng trưởng dần cứng hóa và khép lại, từ đó xương không thể dài thêm được nữa dù cơ thể vẫn tiếp tục sống khỏe mạnh.

Con để ý mà xem, mỗi năm đi khám sức khỏe định kỳ, bác sĩ đo chiều cao con đều thấy tăng lên vài xăng-ti-mét so với năm trước, đó chính là bằng chứng sụn tăng trưởng trong xương con vẫn đang hoạt động miệt mài. Bố mẹ con có thể đã ngừng cao lên từ khoảng mười tám, hai mươi tuổi vì lúc đó sụn tăng trưởng của họ đã đóng lại hoàn toàn. Những vận động viên bóng rổ chuyên nghiệp thường rất cao một phần lớn nhờ gen di truyền tốt, kết hợp với chế độ dinh dưỡng và luyện tập giúp họ phát huy tối đa tiềm năng chiều cao trong giai đoạn còn phát triển.

Nhiều bạn nhỏ tin rằng chỉ cần uống thật nhiều sữa hay tập thể thao chăm chỉ là chắc chắn sẽ cao vượt trội hơn hẳn bạn bè, nhưng thực ra chiều cao chịu ảnh hưởng rất lớn từ gen di truyền của cha mẹ, dinh dưỡng và vận động chỉ giúp con đạt tới mức chiều cao tối đa mà gen cho phép chứ không thể vượt xa giới hạn đó. Cũng có người nghĩ người lớn có thể cao thêm nếu tập luyện đúng cách, nhưng một khi các vùng sụn tăng trưởng đã đóng lại hoàn toàn ở tuổi trưởng thành, xương sẽ không dài thêm được nữa dù có tập luyện thế nào.