Khi xây nhà, lớp vữa trát tường hay lớp bê tông trần đều chứa một lượng nước nhất định để trộn cùng xi măng, cát. Trong quá trình khô và đóng rắn, nước bốc hơi dần khiến thể tích của lớp vữa co lại một chút, hiện tượng gọi là co ngót. Vì bề mặt tường quá lớn để co ngót đều tăm tắp ở mọi điểm, những chỗ co ngót không đồng nhất sẽ tạo ra ứng suất kéo cục bộ, và khi ứng suất này vượt quá khả năng chịu kéo của lớp vữa, các vết nứt nhỏ li ti xuất hiện, thường có hình dạng ngoằn ngoèo giống chân của loài chim nên được gọi là nứt chân chim.

Ngoài co ngót tự nhiên, nứt chân chim còn xuất hiện do sự giãn nở nhiệt khác nhau giữa lớp vữa trát và kết cấu bê tông cốt thép bên trong khi thời tiết nóng lạnh thay đổi theo mùa. Nhà xây trên nền đất yếu hoặc lún không đều theo thời gian cũng khiến kết cấu tường chịu lực xoắn nhẹ, sinh ra các vết nứt bề mặt dù kết cấu chính vẫn an toàn. Việc trát vữa quá dày trong một lần, trộn vữa sai tỷ lệ cát-xi măng, hoặc thi công vào ngày quá nắng nóng khiến nước bốc hơi quá nhanh cũng làm tăng nguy cơ nứt chân chim ngay từ giai đoạn hoàn thiện.

Rất nhiều căn nhà mới xây, dù thi công đúng kỹ thuật, vẫn xuất hiện lác đác các vết nứt tóc chỉ nhỏ hơn 0.3mm trên trần và tường sau khoảng 1-2 năm sử dụng đầu tiên, đây được xem là hiện tượng bình thường do nhà ổn định dần theo thời gian. Ngược lại, nếu vết nứt rộng trên 1-2mm, kéo dài xuyên góc tường hoặc lan rộng nhanh theo thời gian, đó là dấu hiệu cần thợ kết cấu kiểm tra kỹ hơn vì có thể liên quan đến lún nền hoặc chịu lực có vấn đề, không còn là nứt chân chim thông thường nữa.

Nhiều gia chủ khi thấy vết nứt nhỏ trên trần liền hoảng sợ nghĩ nhà sắp sập hoặc kết cấu có vấn đề nghiêm trọng. Thực tế đại đa số vết nứt chân chim nhỏ, mảnh, chỉ nằm trên lớp vữa trát bề mặt chứ không ảnh hưởng đến kết cấu bê tông cốt thép chịu lực bên trong, và có thể xử lý đơn giản bằng cách trám vữa, sơn phủ lại. Chỉ những vết nứt lớn, có xu hướng mở rộng theo thời gian hoặc xuất hiện ở vị trí dầm, cột mới thực sự đáng lo và cần chuyên gia kết cấu đánh giá.