Áo dài là trang phục có phần thân áo dài chấm gót, xẻ tà hai bên, thường được mặc cùng quần dài, tạo nên dáng vẻ vừa kín đáo vừa tôn lên vóc dáng người mặc. Trang phục này không xuất hiện nguyên vẹn ngay từ đầu mà trải qua một hành trình biến đổi rất dài, từ áo giao lĩnh, áo tứ thân, áo ngũ thân của các thế kỷ trước, cho tới chiếc áo dài cách tân gần với hình dáng hiện đại xuất hiện rõ nét vào khoảng thế kỷ 20. Ngày nay, áo dài được cả nam và nữ Việt Nam mặc trong nhiều dịp quan trọng như lễ Tết, cưới hỏi, tốt nghiệp, hay khi tiếp đón khách quốc tế, trở thành hình ảnh đại diện cho vẻ đẹp và bản sắc văn hoá Việt.

Sự hình thành và phổ biến của áo dài gắn liền với quá trình giao thoa văn hoá lâu dài của người Việt, khi trang phục truyền thống dần được điều chỉnh cho phù hợp với khí hậu, lối sống thay đổi qua từng thời kỳ, đồng thời vẫn giữ những nét đặc trưng riêng như tà áo dài xẻ hai bên, cổ áo cao. Vào thế kỷ 20, các nhà thiết kế đã cách tân áo dài theo hướng ôm sát cơ thể hơn, tạo nên hình ảnh chiếc áo dài hiện đại mà nhiều người quen thuộc ngày nay, giúp trang phục vừa giữ nét truyền thống vừa phù hợp với đời sống mới. Vì gắn bó xuyên suốt nhiều giai đoạn lịch sử và luôn hiện diện trong những khoảnh khắc quan trọng của người Việt, áo dài dần được cả xã hội công nhận là trang phục đại diện cho dân tộc.

Vào dịp lễ Tết, nhiều gia đình Việt, đặc biệt là các bạn nữ, thường diện áo dài đi chúc Tết ông bà, chụp ảnh lưu niệm bên cành đào, cành mai. Trong lễ cưới truyền thống, cô dâu thường mặc áo dài đỏ hoặc áo dài gấm khi làm lễ trước bàn thờ gia tiên, còn nhiều trường học ở Việt Nam vẫn giữ đồng phục áo dài trắng cho nữ sinh vào ngày lễ trang trọng. Khi ra nước ngoài hoặc đón khách quốc tế, áo dài cũng thường được chọn làm trang phục đại diện, giúp bạn bè năm châu dễ nhận ra nét đẹp riêng của văn hoá Việt Nam.

Nhiều người nghĩ áo dài đã có hình dáng giống hệt như ngày nay từ hàng nghìn năm trước, nhưng thực chất kiểu dáng ôm sát cơ thể chỉ định hình rõ nét trong khoảng gần một thế kỷ trở lại đây, còn trước đó trang phục truyền thống của người Việt đã trải qua nhiều kiểu dáng khác nhau như tứ thân, ngũ thân với form dáng rộng rãi hơn nhiều. Cũng có người cho rằng áo dài chỉ dành riêng cho phụ nữ, nhưng thực tế nam giới Việt Nam ngày xưa cũng mặc áo dài the, áo dài ngũ thân trong các dịp lễ quan trọng, và hình ảnh này vẫn được gìn giữ, phục dựng trong một số nghi lễ văn hoá hiện nay.