Trong các lễ nghi cưới hỏi truyền thống của người Việt, dù mâm lễ có nhiều hay ít, trầu cau luôn là thứ không thể thiếu, thường được đặt ở vị trí trang trọng nhất và là lễ vật đầu tiên nhà trai mang tới nhà gái để xin phép. Câu nói "miếng trầu là đầu câu chuyện" cũng phần nào cho thấy vị trí đặc biệt của trầu cau trong đời sống giao tiếp, ứng xử của người Việt xưa, không chỉ trong cưới hỏi mà cả những dịp gặp gỡ, thăm hỏi thông thường. Khi nhà gái nhận trầu cau từ nhà trai, đó được xem như lời đồng ý chính thức cho mối lương duyên giữa đôi trẻ.

Ý nghĩa biểu tượng của trầu cau bắt nguồn từ sự tích Trầu Cau nổi tiếng trong kho tàng truyện cổ Việt Nam, kể về hai anh em sinh đôi giống nhau như đúc và một người vợ, do hiểu lầm mà dẫn tới bi kịch chia lìa: người em hoá thành hòn đá, người anh hoá thành cây cau, người vợ hoá thành dây trầu quấn quanh thân cau, mãi mãi bên nhau dù đã qua đời. Từ câu chuyện cảm động về tình nghĩa thuỷ chung ấy, dân gian đã chọn trầu cau làm biểu tượng cho tình yêu, hôn nhân bền chặt, và tục ăn trầu cùng nhau còn thể hiện sự hoà hợp, gắn kết giữa hai gia đình thông gia. Ngoài ý nghĩa tinh thần, việc mời trầu, ăn trầu còn từng là tập quán giao tiếp phổ biến của người Việt xưa, khiến trầu cau càng gần gũi, ý nghĩa trong các dịp trọng đại.

Trong mâm lễ ăn hỏi ngày nay, một buồng cau và lá trầu tươi vẫn luôn được chuẩn bị chỉn chu, thường được têm cánh phượng đẹp mắt, đặt trang trọng trên mâm phủ vải đỏ để nhà trai mang sang nhà gái. Trước khi làm lễ chính thức, đại diện hai gia đình thường mời nhau miếng trầu như một cách mở đầu buổi lễ, thể hiện sự hiếu khách và tôn trọng lẫn nhau. Dù ngày nay tục ăn trầu trong đời sống thường ngày đã mai một nhiều, nhất là ở giới trẻ và khu vực thành thị, trầu cau vẫn được giữ nguyên vị trí không thể thay thế trong các nghi lễ cưới hỏi, như một cách kết nối với truyền thống của cha ông.

Nhiều người trẻ ngày nay nghĩ trầu cau chỉ là lễ vật mang tính hình thức, cho đủ mâm lễ theo phong tục cũ mà không hiểu ý nghĩa sâu xa đằng sau. Nhưng thực chất trầu cau mang câu chuyện cảm động về tình nghĩa thuỷ chung, gắn bó không rời, nên việc đặt trầu cau lên hàng đầu trong lễ cưới hỏi là cách ông cha gửi gắm lời chúc phúc về một cuộc hôn nhân bền chặt. Cũng có người nhầm rằng phải ăn trầu thật trong lễ cưới mới đúng phong tục, nhưng ngày nay nhiều gia đình chỉ giữ trầu cau như lễ vật mang tính biểu tượng, trưng bày trang trọng chứ không nhất thiết phải ăn.