Tại sao người Việt kiêng quét nhà vào ngày mùng 1 Tết?
Ở Việt Nam, việc dọn dẹp nhà cửa cho Tết thường được làm rất kỹ trước đêm giao thừa — lau chùi bàn thờ, quét mạng nhện, sắp xếp lại đồ đạc — để đón năm mới trong một không gian sạch sẽ, tinh tươm. Nhưng khi bước sang ngày mùng 1, nhiều gia đình lại cố tình kiêng cầm chổi quét nhà, thậm chí có nơi gom rác để riêng một góc chứ không hốt đổ đi ngay. Quan niệm dân gian cho rằng mấy ngày đầu năm là lúc thần tài, thần may mắn ghé thăm từng nhà, nên nếu quét nhà lúc này, người ta sợ sẽ quét luôn cả vận may vừa đến, khiến cả năm làm ăn không thuận.
Tục kiêng quét nhà đầu năm được cho là có liên quan tới một truyền thuyết dân gian gốc Trung Hoa về một người lái buôn được thần linh ban tặng một nàng hầu tên là Như Nguyệt giúp nhà giàu có sung túc; về sau người vợ vô tình đánh nàng khiến nàng biến mất vào đống rác, và từ đó gia đình dần sa sút. Người chồng hối hận, từ đó dặn con cháu những ngày đầu năm không được quét dọn, đổ rác vì sợ hốt đi luôn cả "lộc" của nhà. Câu chuyện này lan rộng và trở thành một kiêng kỵ được nhiều gia đình Việt gìn giữ, dù không ai khẳng định được mức độ ứng nghiệm, mà chủ yếu xuất phát từ tâm lý mong một năm mới suôn sẻ, không muốn làm điều gì "động chạm" tới vận may ngay từ những ngày đầu.
Vì vậy trước Tết, các gia đình thường tổng vệ sinh nhà cửa rất kỹ vào khoảng 27, 28, 29 tháng Chạp, để bước sang mùng 1 chỉ cần giữ nhà sạch sẽ mà không phải động tới chổi. Nếu trong ba ngày Tết có rác phát sinh, nhiều nhà chọn cách gom gọn vào một góc hoặc cho vào túi để đó, đợi qua mùng 3, mùng 4 làm lễ hoá vàng xong mới đổ rác và quét dọn lại như thường. Một số gia đình hiện đại, nhất là ở thành phố, vẫn quét dọn nhẹ nhàng cho gọn gàng nhưng tránh quét thẳng ra cửa chính, vì cửa được xem là lối tài lộc đi vào nhà.
Nhiều người hiểu lầm rằng cứ động tới chổi trong ba ngày Tết là chắc chắn sẽ gặp xui xẻo cả năm, nên có phần lo lắng thái quá. Thực ra đây là một niềm tin dân gian mang tính biểu tượng, phản ánh mong muốn giữ gìn sự may mắn vừa đến chứ không phải quy luật có bằng chứng chắc chắn sẽ xảy ra nếu vi phạm. Cũng có người nhầm rằng kiêng quét nhà nghĩa là để nhà bừa bộn suốt Tết, nhưng thực tế phong tục này chỉ áp dụng cho việc quét dọn, hốt rác đổ đi, còn việc giữ nhà cửa gọn gàng, sạch sẽ trước đó vẫn luôn được coi trọng.
Nội dung mang tính tham khảo. Vấn đề sức khoẻ, tài chính, chính trị hãy hỏi ý kiến chuyên gia.
