Điều đầu tiên cần biết là trong cùng một căn phòng, chiếc thìa kim loại và chiếc thìa gỗ thật ra có cùng nhiệt độ. Cái ta cảm nhận khi chạm vào không phải là nhiệt độ của vật, mà là tốc độ nó lấy đi hay trả lại nhiệt cho da tay. Tay ta thường ấm hơn đồ vật quanh phòng, nên khi chạm vào, nhiệt sẽ truyền từ tay sang vật. Kim loại rút hơi ấm đi rất nhanh nên da cảm thấy lạnh ngay, còn gỗ thì rút chậm nên ta thấy dễ chịu hơn.

Cốt lõi nằm ở khả năng dẫn nhiệt khác nhau của hai vật liệu. Kim loại dẫn nhiệt cực tốt nhờ đám electron tự do bên trong truyền năng lượng đi rất nhanh, nên nó liên tục hút hơi ấm khỏi chỗ da tiếp xúc và đưa đi nơi khác, khiến điểm chạm luôn lạnh. Gỗ thì ngược lại, cấu trúc của nó cản trở dòng nhiệt, nên hơi ấm từ tay truyền sang chỉ đọng lại quanh chỗ chạm và nhanh chóng làm chỗ đó ấm lên, cho cảm giác ít lạnh hơn. Vì thế cảm giác nóng lạnh khi sờ phản ánh khả năng dẫn nhiệt của vật chứ không phải nhiệt độ thật của nó.

Bạn có thể kiểm chứng ngay trong nhà bếp vào buổi sáng. Cầm cùng lúc một chiếc muỗng inox và một chiếc đũa gỗ để cạnh nhau qua đêm, muỗng inox chạm vào thấy lạnh buốt còn đũa gỗ thì không, dù cả hai cùng nằm trong một ngăn kéo. Điều ngược lại cũng đúng: nếu chạm vào kim loại và gỗ đã bị phơi nắng nóng, kim loại sẽ khiến ta thấy bỏng rát hơn hẳn, vì nó truyền cái nóng vào da nhanh hơn. Đó là lý do tay nắm cửa kim loại ngoài trời mùa đông lạnh cóng còn tay nắm gỗ thì dễ chịu.

Nhiều người tin chắc rằng kim loại vốn lạnh hơn gỗ, nhưng đó là hiểu lầm do giác quan đánh lừa; đặt nhiệt kế vào cả hai sẽ cho cùng một con số. Điều ta cảm nhận là tốc độ truyền nhiệt, không phải nhiệt độ. Cũng vì hiểu lầm này mà nhiều người ngạc nhiên khi thấy ghế kim loại phơi nắng lại nóng rát hơn ghế gỗ bên cạnh, dù trước đó họ nghĩ kim loại luôn mát.