Khoa Học Tự Nhiên
20 câu hỏi
Nước sôi ở 100 độ, sắt gỉ khi để ngoài mưa, đá nổi trên mặt nước thay vì chìm. Những hiện tượng này quen tới mức ít ai hỏi lại, nhưng đằng sau mỗi cái đều là một nguyên lý gọn gàng và giải thích được mà không cần công thức nào.
Phần Khoa Học Tự Nhiên tập trung vào vật lý, hóa học và sinh học ở đúng mức bắt gặp trong đời sống: trong bếp, ngoài sân, trên đường đi làm. Cách tiếp cận là bám vào thứ bạn quan sát được trước, rồi mới nói tới cơ chế bên dưới — chứ không bắt đầu bằng định nghĩa.
Có một nhóm câu hỏi ở đây đáng chú ý riêng: những câu mà lời giải thích phổ biến ngoài đời lại không đúng. Mục "Hiểu sai thường gặp" trong mỗi bài dành cho đúng nhóm đó, vì biết một điều sai thường tốn công gỡ hơn là chưa biết gì.
Câu hỏi trong chủ đề này
Tại sao nước biển lại mặn?
Nước mưa bào mòn đá trên đất liền, hòa tan muối khoáng rồi cuốn ra sông đổ về biển; qua hàng triệu năm, muối tích tụ lại trong khi nước cứ bốc hơi, khiến biển ngày càng mặn.
Tại sao mùa đông lạnh hơn mùa hè?
Do trục Trái Đất nghiêng, vào mùa đông bán cầu của ta hứng nắng xiên và ngày ngắn hơn, nên nhận được ít nhiệt hơn hẳn so với mùa hè.
Tại sao có động đất?
Vỏ Trái Đất gồm nhiều mảng lớn luôn dịch chuyển; khi chúng bị kẹt rồi bất ngờ trượt qua nhau, năng lượng dồn nén được giải phóng và làm mặt đất rung chuyển.
Tại sao có sấm chớp trong cơn giông?
Trong đám mây giông, các hạt băng và nước cọ xát tích điện; khi điện phóng qua không khí tạo ra tia chớp lóe sáng, còn không khí bị nung nóng nổ ra tạo thành tiếng sấm.
Tại sao có hiện tượng thủy triều lên xuống?
Lực hấp dẫn của Mặt Trăng (và cả Mặt Trời) kéo nước biển dồn về hai phía, tạo ra vùng nước dâng cao; khi Trái Đất quay, mỗi nơi lần lượt đi qua các vùng đó nên thấy nước lên rồi xuống.
Tại sao kim loại dẫn điện tốt?
Trong kim loại có vô số electron tự do di chuyển thoải mái giữa các nguyên tử; khi có nguồn điện, các electron này lập tức trôi theo một hướng và tạo thành dòng điện.
Tại sao lá cây có màu xanh?
Lá cây chứa chất diệp lục, chất này hấp thụ ánh sáng đỏ và xanh lam để nuôi cây nhưng lại phản chiếu ánh sáng xanh lục, nên mắt ta thấy lá có màu xanh.
Tại sao Mặt Trăng có hình dạng thay đổi theo từng đêm?
Mặt Trăng không tự phát sáng mà chỉ phản chiếu ánh nắng; khi nó quay quanh Trái Đất, ta nhìn phần được chiếu sáng dưới các góc khác nhau nên thấy hình dạng thay đổi.
Tại sao nam châm hút được sắt?
Bên trong sắt có vô số vùng từ tính nhỏ; khi lại gần nam châm, các vùng này quay về cùng một hướng khiến miếng sắt tạm thành nam châm và bị hút lại.
Tại sao nước đá nổi trên mặt nước?
Khi đóng băng, các phân tử nước xếp thành mạng lưới rỗng và giãn nở ra, khiến nước đá nhẹ hơn nước lỏng cùng thể tích nên nổi lên.
Tại sao nước sôi ở 100 độ C?
Ở áp suất không khí bình thường ngang mực nước biển, nước cần được đun tới 100 độ C thì hơi nước bên trong mới đủ mạnh để đẩy ra ngoài và bốc thành bọt; lên núi cao áp suất thấp nên nước sôi ở nhiệt độ thấp hơn.
Tại sao xà phòng tạo bọt và giúp rửa sạch dầu mỡ?
Phân tử xà phòng có một đầu ưa nước và một đầu ưa dầu; đầu ưa dầu bám vào vết dầu mỡ còn đầu ưa nước kéo chúng trôi theo dòng nước, đồng thời các phân tử này bao lấy không khí tạo thành bọt.
Tại sao gương phản chiếu được hình ảnh?
Nhờ bề mặt cực nhẵn và lớp tráng bạc phía sau, gương hắt lại các tia sáng một cách trật tự thay vì làm tán loạn, nên giữ nguyên được hình ảnh của vật trước nó.
Tại sao kim cương lại cứng nhất?
Trong kim cương, mỗi nguyên tử carbon nối chặt với bốn nguyên tử khác thành một khối mạng ba chiều vững chắc theo mọi hướng, nên nó là vật liệu tự nhiên cứng nhất.
Tại sao chạm vào kim loại thấy lạnh hơn gỗ dù cùng nhiệt độ?
Kim loại dẫn nhiệt rất nhanh nên hút hơi ấm khỏi tay ta tức thì, làm ta thấy lạnh; gỗ dẫn nhiệt kém nên giữ hơi ấm lại, cho cảm giác ấm hơn dù thực ra cả hai cùng nhiệt độ.
Tại sao Mặt Trời luôn mọc ở hướng đông?
Vì Trái Đất tự quay quanh trục theo chiều từ tây sang đông, nên đứng trên mặt đất ta thấy Mặt Trời như nhô lên ở phía đông rồi lặn ở phía tây.
Tại sao rắc muối lại làm tan băng tuyết?
Muối hoà vào lớp nước trên mặt băng làm hạ nhiệt độ đông của nước xuống dưới 0 độ C, nên băng không giữ được thể rắn và tan ra.
Tại sao ngọn lửa có màu cam?
Ngọn lửa cam chứa những hạt bồ hóng bị nung nóng tới mức tự phát sáng; ở nhiệt độ khoảng một nghìn độ, ánh sáng chúng phát ra có màu cam vàng.
Tại sao sao băng phát sáng khi rơi?
Sao băng là những mảnh đá bụi lao vào bầu khí quyển với tốc độ cực lớn; ma sát và nén khí khiến chúng nóng bừng lên và làm không khí xung quanh phát sáng thành vệt.
Tại sao sắt bị gỉ?
Sắt gặp đồng thời oxy trong không khí và hơi nước sẽ bị ăn mòn, tạo thành lớp oxit sắt màu nâu đỏ gọi là gỉ sét.
Chủ đề khác
Nội dung mang tính tham khảo. Vấn đề sức khoẻ, tài chính, chính trị hãy hỏi ý kiến chuyên gia.
