Khi cơ thể nóng lên, tuyến mồ hôi tiết ra nước để làm mát da; quá trình mồ hôi bốc hơi khỏi da sẽ lấy đi một lượng nhiệt đáng kể, giúp ta hạ nhiệt hiệu quả. Nhưng việc bốc hơi chỉ diễn ra nhanh khi không khí xung quanh còn "chỗ trống" để chứa thêm hơi nước. Vào ngày độ ẩm cao, không khí đã gần bão hoà hơi nước sẵn rồi, nên mồ hôi trên da khó bốc hơi thêm, cứ đọng lại ướt sũng mà không giúp hạ nhiệt được bao nhiêu. Kết quả là dù nhiệt kế chỉ cùng một mức nhiệt độ, ngày ẩm ướt luôn khiến ta cảm thấy nóng bức, khó chịu hơn hẳn ngày khô ráo.

Nguyên nhân cốt lõi nằm ở khả năng bốc hơi của mồ hôi phụ thuộc trực tiếp vào độ ẩm không khí xung quanh. Các nhà khí tượng lượng hoá cảm giác này thành chỉ số nhiệt độ cảm nhận, tính từ cả nhiệt độ không khí lẫn độ ẩm tương đối; ở mức nhiệt 35 độ C với độ ẩm 80%, cảm giác thực tế có thể tương đương 45 đến 50 độ C. Không khí ẩm còn dẫn nhiệt tốt hơn không khí khô, khiến cơ thể hấp thụ nhiệt nhanh hơn trong khi lại thải nhiệt chậm hơn qua mồ hôi. Đây cũng là lý do vùng khí hậu nhiệt đới gió mùa như Việt Nam khiến người ta cảm thấy oi bức khó chịu hơn nhiều so với vùng khô nóng có cùng nhiệt độ.

Bạn có thể so sánh cảm giác giữa một ngày hè 35 độ C ở Hà Nội, nơi độ ẩm thường trên 70%, với một ngày cũng 35 độ C ở vùng sa mạc khô như Trung Đông, nơi độ ẩm chỉ khoảng 15-20%; dù cùng con số trên nhiệt kế, người ở Hà Nội sẽ đổ mồ hôi ướt áo và cảm thấy ngột ngạt hơn hẳn, trong khi ở vùng khô, mồ hôi bốc hơi gần như ngay lập tức nên da luôn khô ráo. Đó cũng là lý do các bản tin dự báo thời tiết mùa hè ở Việt Nam thường thêm dòng "cảm giác như" với con số cao hơn hẳn nhiệt độ thực đo được.

Nhiều người nghĩ nhiệt độ trên nhiệt kế là thước đo duy nhất và chính xác cho cảm giác nóng bức, nhưng thực tế cảm giác cơ thể chịu ảnh hưởng mạnh bởi độ ẩm không kém gì nhiệt độ. Cũng có người tưởng trời càng ẩm thì không khí càng "nặng" và vì thế nóng hơn về mặt vật lý, trong khi thực chất nhiệt độ không đổi, chỉ có khả năng cơ thể tự làm mát bị suy giảm. Hiểu đúng điều này giải thích vì sao có những vùng nhiệt độ cao hơn nhưng lại dễ chịu hơn vùng nhiệt độ thấp hơn mà ẩm ướt.