Vào dịp Tết, nhất là ở khu vực Văn Miếu - Quốc Tử Giám Hà Nội hay nhiều lễ hội xuân khác, người ta thường thấy hình ảnh các ông đồ ngồi bên nghiên mực, bút lông, cẩn thận viết những chữ thư pháp lên giấy đỏ hoặc giấy vàng cho người xin. Người xin chữ thường chọn một chữ mang ý nghĩa mà họ mong muốn đạt được trong năm mới, ví dụ chữ "Phúc" để cầu may mắn, "Tài" để cầu tiền tài, "Đăng khoa" hay "Trí" để cầu học hành đỗ đạt, hoặc "An" để cầu bình an cho gia đình. Sau khi xin được, chữ thường được đóng khung hoặc treo trang trọng trong nhà suốt cả năm như một lời nhắc nhở, động viên.

Tục xin chữ có nguồn gốc từ truyền thống hiếu học và trọng chữ nghĩa của người Việt xưa, khi chữ viết, đặc biệt là chữ Hán Nôm, từng gắn liền với con đường khoa cử, đỗ đạt làm quan — một trong những cách quan trọng nhất để đổi đời trong xã hội phong kiến. Những người viết chữ đẹp, có học vấn cao thường được gọi là "ông đồ", được xã hội trọng vọng, nên xin được một chữ từ ông đồ vào đầu năm không chỉ mang ý nghĩa cầu may mà còn thể hiện sự ngưỡng mộ tri thức, mong con cháu trong nhà học hành tấn tới. Về sau, khi chữ Quốc ngữ trở nên phổ biến, tục xin chữ vẫn được duy trì nhưng mở rộng sang cả những chữ viết bằng chữ Việt hiện đại, giữ nguyên tinh thần cầu chúc năm mới.

Mỗi dịp Tết, khu vực Hồ Văn cạnh Văn Miếu - Quốc Tử Giám ở Hà Nội thường tấp nập người dân xếp hàng xin chữ, từ học sinh sắp thi cử xin chữ "Đăng khoa", đến các cặp vợ chồng trẻ xin chữ "Hạnh phúc", hay người lớn tuổi xin chữ "Thọ" để cầu sức khoẻ. Nhiều gia đình mang bức thư pháp xin được về treo trang trọng ở phòng khách hoặc nơi làm việc, dùng làm lời nhắc nhở, động viên bản thân suốt năm. Ở một số vùng, phong trào xin chữ còn được tổ chức thành hội chợ xuân, thu hút cả khách du lịch nước ngoài tò mò muốn tìm hiểu nét đẹp văn hoá này của người Việt.

Nhiều người nghĩ chỉ cần xin được chữ mang ý nghĩa tốt là chắc chắn năm đó sẽ đạt được điều mình mong ước, ví dụ xin chữ "Đăng khoa" thì tự khắc thi cử sẽ đỗ đạt. Nhưng bản chất chữ xin về mang ý nghĩa khích lệ tinh thần, nhắc nhở người sở hữu cố gắng theo đúng điều mình mong muốn, chứ không phải một sự bảo đảm sẽ tự động thành hiện thực nếu bản thân không nỗ lực. Cũng có người nhầm rằng chỉ có chữ Hán Nôm mới được coi là "xin chữ" đúng nghĩa, nhưng ngày nay nhiều ông đồ trẻ cũng viết thư pháp bằng chữ Quốc ngữ, miễn giữ được nét đẹp thư pháp truyền thống và ý nghĩa cầu chúc đầu năm.