Thư viện mô hình tư duy
Mô hình tư duy là những bản rút gọn có sẵn về cách một phần thế giới vận hành. Chi phí cơ hội, vòng phản hồi, nút thắt cổ chai hay quy luật số lớn đều là mô hình: chúng không cho bạn đáp án, chúng cho bạn danh sách những câu cần hỏi khi đứng trước một tình huống chưa quen.
Điều quyết định không phải số lượng mô hình bạn thuộc mà việc chúng đến từ nhiều lĩnh vực khác nhau, để bạn có hơn một góc nhìn cho cùng một chuyện. Vì vậy mục nào ở đây cũng có khối cuối nói rõ ranh giới — dùng một khung ra ngoài phạm vi của nó thường tệ hơn không dùng gì.
Giá thật của một lựa chọn là thứ tốt nhất bạn bỏ qua để có nó.
ĐọcKết quả quay lại làm đầu vào, khuếch đại hoặc kìm hãm chính nó.
ĐọcCả hệ chạy nhanh nhất bằng đúng khâu chậm nhất của nó.
ĐọcPhần lớn kết quả đến từ một phần nhỏ nguyên nhân.
ĐọcThay vì hỏi làm sao thành công, hỏi làm sao chắc chắn thất bại.
ĐọcGiữa các lời giải cùng khớp dữ kiện, chọn cái ít giả định nhất.
ĐọcBiết rõ ranh giới hiểu biết của mình quan trọng hơn mở rộng nó.
ĐọcChừa khoảng dự phòng để sai số không biến thành tai nạn.
ĐọcMẫu càng lớn, kết quả càng bám sát tỉ lệ thật.
ĐọcSau một kết quả cực đoan, lần sau thường bình thường trở lại.
ĐọcCàng nhiều người dùng thì giá trị với mỗi người càng lớn.
ĐọcLàm nhiều thì chi phí trên mỗi đơn vị giảm xuống.
ĐọcMuốn hiểu hành vi, hãy xem ai được thưởng vì điều gì.
ĐọcChạy thử một tình huống trong đầu để thấy hệ quả trước khi làm thật.
ĐọcMô hình chỉ là bản rút gọn, đừng nhầm nó với thực tế.
ĐọcTích luỹ dần rồi vượt một ngưỡng là mọi thứ đổi rất nhanh.
ĐọcKhông có lựa chọn tốt mọi mặt, chỉ có lựa chọn hợp với ưu tiên của bạn.
ĐọcVẽ các nhánh khả năng kèm xác suất để so phương án bằng con số.
ĐọcKhi một thước đo thành mục tiêu, nó thôi là thước đo tốt.
ĐọcChẻ một câu hỏi lớn thành các phần nhỏ trả lời được riêng.
ĐọcMuốn tập dùng thay vì chỉ đọc? Luyện mô hình tư duy (mental models) — hệ thống rải các đề tình huống để bạn tập nhận ra và áp dụng ngay trong lúc đọc đề.
Đây là công cụ luyện tập, không phải bài kiểm tra tâm lý hay công cụ chẩn đoán. Điểm số và hạng là quy ước riêng của công cụ, dùng để bạn so với chính mình qua thời gian — không quy đổi được sang thang đo chuẩn nào.
